Tibet Platosu’nda, Qaidam Havzası’nda 20 Temmuz 2006 tarihinde görülmemiş bir sıcaklık değişimi kaydedildi. Bu bölgede, 24 saatten daha kısa bir sürede sıcaklığın -23,7°C’den 58,1°C’ye yükselerek toplamda 81,8°C’lik bir sıcaklık farkı oluştuğu belirlendi. Dünya genelinde sıcaklık kayıtları, geleneksel ölçüm istasyonlarının ötesine geçerek uydu teknolojileri ile yeni bir boyut kazanıyor. Hava sıcaklığı rekorları üzerine yapılan tartışmaların yoğunlaştığı bu dönemde, yeni veriler yeryüzü sıcaklıklarının ekstrem seviyelere ulaştığını gösteriyor.
Küresel ölçekte en kabul gören sıcaklık kaydı, 10 Temmuz 1913 tarihinde Kaliforniya’daki Ölüm Vadisi’nde (Furnace Creek) ölçülen 56,7°C olarak biliniyor. Libya’nın El Azizia kentinde 1922 yılında kaydedilen 58°C’lik sıcaklık ise uzun süre rekor olarak kabul edildi, ancak Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) 2012 yılında bu kaydı geçersiz saydı. Hava sıcaklığı ölçümleri, dünya genelinde 11.000 istasyonda, yerden 1,5 metre yükseklikte, gölgede ve havalandırmalı koşullarda gerçekleştiriliyor. Ancak bu ağ, özellikle çöl gibi ıssız bölgelerde yetersiz kalıyor; çünkü her 13.000 kilometrekare için yalnızca bir istasyon bulunuyor.
Uydu teknolojileri bu sorunu aşmaya yardımcı oluyor. Aqua uydusu ile MODIS enstrümanı, yüzey radyasyonunu ölçerek yer yüzeyi sıcaklıkları hakkında çarpıcı veriler sağlıyor. 2005 yılında İran’ın güneydoğusundaki Lut Çölü’nde 70,5°C sıcaklık kaydedildi. 2021 yılında ise yapılan araştırmalar, Lut Çölü ve Meksika’daki Sonoran Çölü’nde yüzey sıcaklığının 80,8°C’ye kadar ulaştığını ortaya koydu. Bu veriler, doğrudan güneş ışığına maruz kalan toprak ve kumun, standart gölge sıcaklık ölçümlerinden çok daha yüksek değerlere ulaşabildiğini bilimsel olarak kanıtlıyor.
Sıcaklık değişim hızı ve genliği açısından ise rekor, Tibet Platosu’ndaki Qaidam Havzası’na aittir. 20 Temmuz 2006’da bu bölgede 24 saatten daha kısa bir sürede sıcaklık -23,7°C’den 58,1°C’ye çıkarak 81,8°C’lik bir değişim farkı yaşandı. Diğer yandan, Antarktika, gezegenin en soğuk noktası olarak rakipsizliğini sürdürmekte; burada kaydedilen en düşük hava sıcaklığı -89,2°C iken, uydu verileri ile tespit edilen yüzey sıcaklığı -110,9°C’ye kadar düşmektedir.
About the Author
