Hakan Kaplan 
Meksika’nın en önemli sanatçılarından biri olan Frida Kahlo’nun eserlerini içeren değerli bir koleksiyon, bu yaz İspanya’ya taşınma hazırlıkları yapıyor. Bu duruma karşı çıkan yaklaşık 400 akademisyen ve sanatçı, bir açık mektup imzalayarak itirazlarını dile getirdi.
Koleksiyon, Jacques ve Natasha Gelman tarafından oluşturulmuştu ve 2023 yılında Meksikalı çimento devi Cemex’in sahibi olan Zambrano ailesi tarafından satın alındı. Ocak 2025’te ise İspanyol Santander Bankası, Zambrano ailesi ile koleksiyonun “koruma, araştırma ve sergilenmesi” üzerine bir anlaşma imzaladığını açıkladı. Gelman Santander Koleksiyonu ismi verilen bu derlemede, Kahlo’nun eserlerinin yanı sıra eşi Diego Rivera ve sanatçı José Clemente Orozco’nun eserleri de yer alıyor. Koleksiyon, yaklaşık 20 yıl aradan sonra ilk kez Meksika’da halka açık olarak sergileniyor, ancak bu yaz İspanya’daki Faro Santander kültür merkezine taşınması planlanıyor.
Koleksiyonun kalıcı mı yoksa geçici bir süreliğine mi İspanya’da kalacağına dair belirsizlik, tartışmaları alevlendirdi. Faro Santander’in direktörü Daniel Vega Pérez de Arlucea, Ocak ayında koleksiyonun merkeze kalıcı olarak yerleşeceğini belirtince sert tepkiler aldı. Meksika Güzel Sanatlar ve Edebiyat Ulusal Enstitüsü ile yapılan anlaşma, koleksiyonun Haziran 2026’dan Eylül 2030’a kadar Faro Santander yönetiminde kalmasını öngörüyor; bu da anlaşmanın uzatılabileceği anlamına geliyor.
Meksika, 1984 yılında Kahlo’nun eserlerini ulusal “sanatsal anıt” olarak ilan etmişti. Bu statü gereği, o tarihten itibaren ülke sınırları içinde bulunan eserler yalnızca geçici süreyle yurtdışına çıkabiliyor. SMPS Legal’den avukat Eduardo Pizarro, kalıcı ihracatın kesinlikle yasak olduğunu, fakat geçici anlaşmaların miras yasalarına tabi olarak sorun çıkarmayacağını belirtti. Santander, Mart ayında eserlerin Meksika’ya geri döneceğine dair güvence verdi. Meksika Kültür Bakanı Claudia Curiel de Icaza, tabloların 2028’de geri geleceğini açıkladı.
Açık mektubu imzalayan tarihçi Francisco Berzunza, koleksiyonun yönetiminde şeffaflık eksikliğine dikkat çekerek durumu “Son derece ciddi bir mesele. Kahlo, ülkemizin en önemli sanatçısı ve eserlerini Meksika dışında görmek, Meksika’da görmekten daha kolay.” şeklinde değerlendirdi. Wellesley College’dan Meksika sanatı uzmanı James Oles ise bir tablonun ülkede kalmasının onu daha erişilebilir yapmadığını belirterek, müzelerin kültürel öneme sahip eserleri satın alması veya koleksiyoncuları bağış yapmaya teşvik etmesi gerektiğini vurguladı. Kahlo’nun eserleri, şu an Temmuz ayına kadar Mexico City Modern Sanat Müzesi’nde sergileniyor.
